ویروس جدید کرونا ممکن است به قلب آسیب بزند !
ویروس جدید کرونا عمدتا به ریهها حمله میکند، اما پزشکان به طور فزایندهای از حمله این ویروس به یک اندام حیاتی دیگر بدن یعنی قلب خبر میدهند.
به نقل از لایوساینس یک بررسی کوچک منتشر شده بوسیله پژوهشگران از ووهان چین در ژورنال JAMA Cardiology نشان میدهد یک پنجم بیماران در نتیجه ابتلا به کووید-۱۹ دچار آسیب قلبی میشوند. با اینکه برخی از این بیماران سابقه عارضه قلبی داشتند، برخی دیگر قبلا مشکل قلبی نداشتند. پس چطور قلب بیماران دچار ویروس کرونا آسیب میبیند؟
- سناریوهای آسیب قلبی در کووید-۱۹
متخصصان قلب چند سناریو برای آسیب قلبی را مطرح میکنند: ممکن است قلب در غیاب اکسیژن کافی به علت درگیری ریه در پمپ کردن خون دچار اشکال شود؛ همچنین ممکن است ویروس به طور مستقیم به سلولهای قلب حمله کند؛ با بدن در تلاش برای ریشه کن کردن ویروس، توفانی از سلولهای ایمنی را برانگیزد که به قلب هم حمله کنند.
-
ویروس کرونا با فعال کردن آبشار ایمنی به کدام اندامهای بدن آسیب میرساند؟
دکتر محمد مجید، استادیار دانشکده پزشکی مکگاورن در مرکز علوم بهداشتی دانشگاه تگزاس در این باره میگوید:«ما میدانیم که این تنها ویروسی نیست که بر قلب تاثیر میگذارد.» برای مثال بر اساسی بررسی که در سال ۲۰۱۹ در ژورنال پزشکی نیوانگلند منتشر شد، تخمین زده میشود خطر دچار شدن به حمله قلبی هنگامی که فرد به ویروس آنفلوانزا دچار میشود، ۶ برابر شود.
یک بازبینی منتشر شده در ژورنال JAMA Cardiology در ۲۷ مارس امسال هم نشان میدهد که در جریان همهگیریهای آنفلوانزا بیماران بیشتر به علت عوارض قلبی میمیرند تا ذاتالریه ناشی از ویروس آنفلوانزا. بر اساس این بازبینی، عفونتهای ویروسی میتواند جریان خون به قلب را مختل کنند، باعث اختلال ریتم ضربان قلب شوند و نارسایی قلب بوجود آورند.
بنابراین به گفته دکتر مجید که این سرپرست این بازبینی بوده است، گرچه جای تعجب نیست که ویروس جدید کرونا (ویروس سارس-کوو-۲) باعث آسیب قلبی شود، اما ممکن است آسیب قلبی در افراد مبتلا به این ویروس بیشتر از افراد دچار ویروسهای دیگر رخ دهد.
ویروس جدید کرونا ممکن است مستقیما به قلب حمله کند.
دکتر ارین میکوس، استادیار پیشگیری از بیماریهای قلبی (کاردیولوژی پیشگیرانه) در دانشکده پزشکی دانشگاه جانز هاپکینز میگوید: «ما مواردی از آسیب قلبی در بیماران کووید-۱۹ بدون وجود بیماری زمینهای قلبی را داریم مشاهده میکنیم.» به گفته او، آسیب قلبی معمولا در موارد خفیف کووید-۱۹ رخ نمیدهد و اغلب در بیمارانی دیده میشود که دچار علائم شدید هستند و در بیمارستان بستری میشوند.
دکتر میکوس میگوید گرچه ویروس عمدتا ریهها را هدف قرار میدهد، با جریان خون هم به گردش در میآید و میتواند به اندامهای دیگر بدن از جمله قلب به طور مستقیم حمله کند.
هم سلولهای قلبی و هم سلولهای ریوی با مولکولهای پروتئینی به نام «آنزیم مبدل آنژیوتانسین ۲»(ACE2) پوشیده شدهاند- این مولکولها به عنوان راه ورودی ویروس به درون سلولها عمل میکنند. اما به گفت دکتر میکوس، این آنزیم به صورت شمشیر دولبه عمل میکند. مولکول ACE2 از یک طرف راه وردی ویروس به سلولها و تکثیر آنها است، اما از طرف دیگر به طور طبیعی کارکردی «حفاظتی» دارد.
هنگامی که بافتها در بدن آسیب میبینند- یا با تهاجم ویروسهایی مانند ویروس کرونا یا عوامل دیگر، پاسخ طبیعی ترمیمی بدن شامل آزاد کردن مولکولهای التهابی مانند پروتئینهای کوچکی به نام سایتوکاینها به درون جریان خون است. اما به طور متناقضی، التهاب بیش از حد خودش میتواند وضعیت را بدتر کند. آنزیم ACE2 به عنوان یک عامل ضد التهابی عمل میکند و سلولهای ایمنی را از آسیب زدن بیشتر به خود سلولهای بدن باز میدارد.
اما هنگامی که ویروس به پروتئینهای ACE2 متصل میشود، این پروتئینها از کار میافتند و احتمالا حفاظت ضد التهابی که ایجاد میکنند، کاهش مییابد. بنابراین ویروس ممکن است آسیب دوگانهای ایجاد کند- یکی با آسیب زدن مستقیم به سلولها و دیگری با جلوگیری از بدن از حفاظت بافتهایش از آسیب التهابی.
هنگامی که این روند در عضله قلب رخ میدهد، التهاب و آسیب ناشی از ویروس باعث میشود، قلب نتواند به درستی کار کند.
آسیب غیر مستقیم ویروس جدید کرونا به قلب
ویروس جدید کرونا همچنین ممکن است آسیب غیر مستقیمی هم به قلب بزند. به گفته دکتر میکوس، در این سناریو، دستگاه ایمنی بیمار به شدت فعال میشود. این وضعیت را در برخی از بیماران بسیار بدحال میتوان دید که شاخصهای التهابی بسیار بالا رفته در خونشان دارند، یعنی پروتئینهایی که نشانگر میزانهای بالای التهاب در بدن هستند.
این وضعیت را اصطلاحا «توفان سایتوکاینی» مینامند و میتواند به اندامها در سراسر بدن از جمله قلب و کبد آسیب بزند. به گفته میکوس معلوم نیست چرا برخی از افراد این پاسخ شدید التهابی را نشان میدهند، اما ممکن است زمینه ژنتیکی در این پدیده دخیل باشد.
و بیماران مبتلا به بیماری زمینهای قلبی وجود دارند که در معرض خطر بالاتر دچار شدن به علائم کووید-۱۹ هستند. میکوس میگوید: «تصور کنید، قلب این بیماران از قبل در کار کردن دچار مشکل است، بنابراین ظرفیتی در قلبشان برای مقابله با چالش کاهش اکسیژن ناشی از کار نکردن درست ریهها باقی نمیماند.»
بنابراین کووید-۱۹ میتواند بیماری زمینهای قلبی را «بدتر» کند.